Przejdź do treści
Formulaxis

Wytrzymałość materiałów i wymiarowanie

Profile: obliczanie momentu bezwładności i wskaźnika wytrzymałości

Wybierz przekrój i wprowadź jego wymiary, aby obliczyć geometryczne momenty bezwładności, sprężyste wskaźniki wytrzymałości, pole i promienie bezwładności. Oś x jest pozioma, a y pionowa; obie przechodzą przez środek ciężkości G. Profile są idealizowane bez wyokrągleń i zaokrągleń. Przed użyciem wyników sprawdź warunki geometryczne z tabeli; nie wszystkie są kontrolowane automatycznie. Dla kątownika L wskaźniki I/c względem x i y nie wystarczają do obliczenia naprężeń zginających.

Data utworzenia , Data przeglądu v1.0

Metoda i walidacja

Dane do obliczeń

Schemat

Profile: obliczanie momentu bezwładności i wskaźnika wytrzymałości · Prostokąt pełnyPrzekrój z zachowaniem proporcji geometrycznych, dopasowany do ramki. Osie centralne x, y; G obliczany dla przekrojów niesymetrycznych. Ostre naroża zgodnie z modelem kalkulatora.xyGb = 100 mm · h = 200 mmIₓ = 66 666 666,67 mm⁴

Właściwości przekroju

Geometryczny moment bezwładności względem x (Iₓ)66 666 666,67
Geometryczny moment bezwładności względem y (Iᵧ)16 666 666,67
Sprężysty wskaźnik wytrzymałości względem x (Wₓ)666 666,67
Sprężysty wskaźnik wytrzymałości względem y (Wᵧ)333 333,33
Pole przekroju (A)20 000
Promień bezwładności względem x (rₓ)57,74
Promień bezwładności względem y (rᵧ)28,87

Szczegóły obliczeń

Obliczenia rozpoczynają się od pola oraz, dla U, T i L, położenia G. Geometryczne momenty bezwładności są następnie odnoszone do osi centralnych i przeliczane na wskaźniki skrajnych włókien oraz promienie bezwładności. Karty zachowują wartości niezaokrąglone podczas obliczeń. Wyniki mają sens wyłącznie dla poprawnej geometrii; wyświetlona liczba nie dowodzi jej poprawności.

01 · Pole przekroju (A)

WZÓR

A=b×h

PODSTAWIENIE WARTOŚCI

A=(100 mm)×(200 mm)

WYNIK

A=20 000 mm2

02 · Geometryczny moment bezwładności względem x (Iₓ)

WZÓR

Ix=b×h312

PODSTAWIENIE WARTOŚCI

Ix=(100 mm)×(200 mm)312

WYNIK

Ix=66 666 666,67 mm4

03 · Geometryczny moment bezwładności względem y (Iᵧ)

WZÓR

Iy=h×b312

PODSTAWIENIE WARTOŚCI

Iy=(200 mm)×(100 mm)312

WYNIK

Iy=16 666 666,67 mm4

04 · Sprężysty wskaźnik wytrzymałości względem x (Wₓ)

WZÓR

Wx=b×h26

PODSTAWIENIE WARTOŚCI

Wx=(100 mm)×(200 mm)26

WYNIK

Wx=666 666,67 mm3

05 · Sprężysty wskaźnik wytrzymałości względem y (Wᵧ)

WZÓR

Wy=h×b26

PODSTAWIENIE WARTOŚCI

Wy=(200 mm)×(100 mm)26

WYNIK

Wy=333 333,33 mm3

06 · Promień bezwładności względem x (rₓ)

WZÓR

rx=b×h312b×h

PODSTAWIENIE WARTOŚCI

rx=(100 mm)×(200 mm)312(100 mm)×(200 mm)

WYNIK

rx=57,74 mm

07 · Promień bezwładności względem y (rᵧ)

WZÓR

ry=h×b312b×h

PODSTAWIENIE WARTOŚCI

ry=(200 mm)×(100 mm)312(100 mm)×(200 mm)

WYNIK

ry=28,87 mm

Co opisują te właściwości przekroju?

Geometryczny moment bezwładności opisuje rozkład pola względem osi: części bardziej odległe od tej osi wnoszą większy wkład. Iₓ dotyczy osi poziomej i pionowej odległości od G; Iᵧ dotyczy osi pionowej i poziomej odległości od G. Wielkości te mają wymiar długości do czwartej potęgi. Nie są to masowe momenty bezwładności i nie wymagają ani masy, ani gęstości.

Sprężysty wskaźnik wytrzymałości jest stosunkiem geometrycznego momentu bezwładności do odległości skrajnego włókna od rozpatrywanej osi. Ma wymiar długości do trzeciej potęgi. Góra i dół mogą więc mieć różne wskaźniki, podobnie jak strona lewa i prawa. Określenia góra, dół, lewo i prawo identyfikują włókna geometryczne bez przesądzania o znaku naprężenia.

Pole A obejmuje wyłącznie materiał. Promień bezwładności wyraża rozkład tego pola względem osi w postaci długości. Nie jest ani promieniem wyokrąglenia, ani promieniem zewnętrznym profilu.

Dla jednorodnego przekroju o stałej gęstości środek ciężkości pokrywa się z geometrycznym środkiem pola. Układ określający położenie G zaczyna się w dolnym lewym narożu obrysu zewnętrznego: xG mierzy się w prawo, a yG w górę. Osie obliczeniowe x i y są równoległe do boków i przechodzą przez G, nie przez ten narożnik. Dla przekrojów symetrycznych G znajduje się w środku; dla U, T i L wyświetlane są obie jego współrzędne.

Przyjęta orientacja: I/H z wyśrodkowanym środnikiem i identycznymi półkami; U otwarte w prawo ze środnikiem po lewej; T z górną półką i wyśrodkowanym środnikiem; L z pionowym ramieniem po lewej i poziomym ramieniem na dole. Rury mają wyśrodkowany otwór i stałą grubość ścianki. Inna orientacja montażu wymaga ponownej interpretacji osi i skrajnych włókien.

Wzory i symbole

Wyrażenia wyprowadzono z prostokątów lub kół oraz twierdzenia Huygensa–Steinera. Składniki przeniesienia odnoszą się do tego samego środka G. Dla rur okrągłej i prostokątnej wyrażenia zapisano w postaci algebraicznie równoważnej odjęciu wewnętrznego otworu. Ilorazy i pierwiastki promieni bezwładności rozwinięto bezpośrednio w funkcji wymiarów.

Prostokąt pełny

Ix=b×h312Prostokąt pełny; osie przechodzą przez środek szerokości i wysokości.

Iy=h×b312Prostokąt pełny; osie przechodzą przez środek szerokości i wysokości.

Wx=b×h26Ten sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien górnego i dolnego, jednakowo oddalonych od osi x.

Wy=h×b26Ten sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien lewego i prawego, jednakowo oddalonych od osi y.

A=b×hProstokąt pełny; osie przechodzą przez środek szerokości i wysokości.

rx=b×h312b×hPierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=h×b312b×hPierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

Koło pełne

Ix=π×D464Pełne koło; każda średnica jest osią główną, a oba kierunki mają te same właściwości.

Iy=π×D464Pełne koło; każda średnica jest osią główną, a oba kierunki mają te same właściwości.

Wx=π×D332Ten sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien górnego i dolnego, jednakowo oddalonych od osi x.

Wy=π×D332Ten sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien lewego i prawego, jednakowo oddalonych od osi y.

A=π×D24Pełne koło; każda średnica jest osią główną, a oba kierunki mają te same właściwości.

rx=π×D464π×D24Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=π×D464π×D24Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

Rura okrągła

Ix=π×e×(D−e)×(D2−2×D×e+2×e2)8Pierścień współśrodkowy; średnica wewnętrzna jest równa średnicy zewnętrznej pomniejszonej o dwie grubości ścianki.

Iy=π×e×(D−e)×(D2−2×D×e+2×e2)8Pierścień współśrodkowy; średnica wewnętrzna jest równa średnicy zewnętrznej pomniejszonej o dwie grubości ścianki.

Wx=2×π×e×(D−e)×(D2−2×D×e+2×e2)8DTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien górnego i dolnego, jednakowo oddalonych od osi x.

Wy=2×π×e×(D−e)×(D2−2×D×e+2×e2)8DTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien lewego i prawego, jednakowo oddalonych od osi y.

A=π×e×(D−e)Pierścień współśrodkowy; średnica wewnętrzna jest równa średnicy zewnętrznej pomniejszonej o dwie grubości ścianki.

rx=π×e×(D−e)×(D2−2×D×e+2×e2)8π×e×(D−e)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=π×e×(D−e)×(D2−2×D×e+2×e2)8π×e×(D−e)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

Rura prostokątna

Ix=2×(B×e312+B×e×H−e22)+2×e×(H−2×e)312Rura o ostrych narożach; ścianki są rozkładane bez nakładania się.

Iy=2×(H×e312+H×e×B−e22)+2×e×(B−2×e)312Rura o ostrych narożach; ścianki są rozkładane bez nakładania się.

Wx=2×(2×(B×e312+B×e×H−e22)+2×e×(H−2×e)312)HTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien górnego i dolnego, jednakowo oddalonych od osi x.

Wy=2×(2×(H×e312+H×e×B−e22)+2×e×(B−2×e)312)BTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien lewego i prawego, jednakowo oddalonych od osi y.

A=2×e×(B+H−2×e)Rura o ostrych narożach; ścianki są rozkładane bez nakładania się.

rx=2×(B×e312+B×e×H−e22)+2×e×(H−2×e)3122×e×(B+H−2×e)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=2×(H×e312+H×e×B−e22)+2×e×(B−2×e)3122×e×(B+H−2×e)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

Profil I/H

Ix=tw×(H−2×tf)312+2×(B×tf312+B×tf×H−tf22)Dwie identyczne półki i środkowy środnik o wysokości w świetle równej H pomniejszonej o dwie grubości półki.

Iy=2×tf×B3+(H−2×tf)×tw312Dwie identyczne półki i środkowy środnik o wysokości w świetle równej H pomniejszonej o dwie grubości półki.

Wx=2×(tw×(H−2×tf)312+2×(B×tf312+B×tf×H−tf22))HTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien górnego i dolnego, jednakowo oddalonych od osi x.

Wy=2×2×tf×B3+(H−2×tf)×tw312BTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien lewego i prawego, jednakowo oddalonych od osi y.

A=2×B×tf+tw×(H−2×tf)Dwie identyczne półki i środkowy środnik o wysokości w świetle równej H pomniejszonej o dwie grubości półki.

rx=tw×(H−2×tf)312+2×(B×tf312+B×tf×H−tf22)2×B×tf+tw×(H−2×tf)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=2×tf×B3+(H−2×tf)×tw3122×B×tf+tw×(H−2×tf)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

Profil U

Ix=tw×(H−2×tf)312+2×(B×tf312+B×tf×H−tf22)Dwie półki i środnik po lewej; poziome składniki przeniesienia są uwzględnione w momencie względem y.

Iy=2×tf×B3+(H−2×tf)×tw312+2×B×tf×tw×(H−2×tf)2×B×tf+tw×(H−2×tf)×B−tw22Dwie półki i środnik po lewej; poziome składniki przeniesienia są uwzględnione w momencie względem y.

Wx=2×(tw×(H−2×tf)312+2×(B×tf312+B×tf×H−tf22))HTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien górnego i dolnego, jednakowo oddalonych od osi x.

Wy,gauche=2×tf×B3+(H−2×tf)×tw312+2×B×tf×tw×(H−2×tf)2×B×tf+tw×(H−2×tf)×B−tw22B2×tf+tw2×(H−2×tf)22×B×tf+tw×(H−2×tf)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem y do odległości od g do lewej krawędzi.

Wy,droite=2×tf×B3+(H−2×tf)×tw312+2×B×tf×tw×(H−2×tf)2×B×tf+tw×(H−2×tf)×B−tw22B−B2×tf+tw2×(H−2×tf)22×B×tf+tw×(H−2×tf)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem y do odległości od g do prawej krawędzi.

A=2×B×tf+tw×(H−2×tf)Dwie półki i środnik po lewej; poziome składniki przeniesienia są uwzględnione w momencie względem y.

rx=tw×(H−2×tf)312+2×(B×tf312+B×tf×H−tf22)2×B×tf+tw×(H−2×tf)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=2×tf×B3+(H−2×tf)×tw312+2×B×tf×tw×(H−2×tf)2×B×tf+tw×(H−2×tf)×B−tw222×B×tf+tw×(H−2×tf)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

xG=B2×tf+tw2×(H−2×tf)22×B×tf+tw×(H−2×tf)Środek ciężkości pól składowych; początek w dolnym lewym narożu obrysu.

yG=H2Środek ciężkości pól składowych; początek w dolnym lewym narożu obrysu.

Profil T

Ix=B×tf3+tw×(H−tf)312+B×tf×tw×(H−tf)B×tf+tw×(H−tf)×H22Górna półka i środkowy środnik; pionowy składnik przeniesienia uwzględnia przesunięcie G.

Iy=tf×B3+(H−tf)×tw312Górna półka i środkowy środnik; pionowy składnik przeniesienia uwzględnia przesunięcie G.

Wx,haut=B×tf3+tw×(H−tf)312+B×tf×tw×(H−tf)B×tf+tw×(H−tf)×H22H−B×tf×(H−tf2)+tw×(H−tf)22B×tf+tw×(H−tf)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem x do odległości od g do górnej krawędzi.

Wx,bas=B×tf3+tw×(H−tf)312+B×tf×tw×(H−tf)B×tf+tw×(H−tf)×H22B×tf×(H−tf2)+tw×(H−tf)22B×tf+tw×(H−tf)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem x do odległości od g do dolnej krawędzi.

Wy=2×tf×B3+(H−tf)×tw312BTen sam wskaźnik wytrzymałości dla włókien lewego i prawego, jednakowo oddalonych od osi y.

A=B×tf+tw×(H−tf)Górna półka i środkowy środnik; pionowy składnik przeniesienia uwzględnia przesunięcie G.

rx=B×tf3+tw×(H−tf)312+B×tf×tw×(H−tf)B×tf+tw×(H−tf)×H22B×tf+tw×(H−tf)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=tf×B3+(H−tf)×tw312B×tf+tw×(H−tf)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

xG=B2Środek ciężkości pól składowych; początek w dolnym lewym narożu obrysu.

yG=B×tf×(H−tf2)+tw×(H−tf)22B×tf+tw×(H−tf)Środek ciężkości pól składowych; początek w dolnym lewym narożu obrysu.

Kątownik L

Ix=e×H3+(B−e)×e312+e×H×(B−e)B+H−e×H−e22Pełne ramię pionowe i wystająca część ramienia poziomego, liczone tylko raz; x i y nie są osiami głównymi.

Iy=H×e3+e×(B−e)312+e×H×(B−e)B+H−e×B22Pełne ramię pionowe i wystająca część ramienia poziomego, liczone tylko raz; x i y nie są osiami głównymi.

Wx,haut=e×H3+(B−e)×e312+e×H×(B−e)B+H−e×H−e22H−H2+e×(B−e)2×(B+H−e)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem x do odległości od g do górnej krawędzi. Jest to wyłącznie stosunek geometryczny: zginanie względem x lub y pozostaje sprzężone.

Wx,bas=e×H3+(B−e)×e312+e×H×(B−e)B+H−e×H−e22H2+e×(B−e)2×(B+H−e)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem x do odległości od g do dolnej krawędzi. Jest to wyłącznie stosunek geometryczny: zginanie względem x lub y pozostaje sprzężone.

Wy,gauche=H×e3+e×(B−e)312+e×H×(B−e)B+H−e×B22H×e+B2−e22×(B+H−e)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem y do odległości od g do lewej krawędzi. Jest to wyłącznie stosunek geometryczny: zginanie względem x lub y pozostaje sprzężone.

Wy,droite=H×e3+e×(B−e)312+e×H×(B−e)B+H−e×B22B−H×e+B2−e22×(B+H−e)Stosunek geometrycznego momentu bezwładności względem y do odległości od g do prawej krawędzi. Jest to wyłącznie stosunek geometryczny: zginanie względem x lub y pozostaje sprzężone.

A=e×(B+H−e)Pełne ramię pionowe i wystająca część ramienia poziomego, liczone tylko raz; x i y nie są osiami głównymi.

rx=e×H3+(B−e)×e312+e×H×(B−e)B+H−e×H−e22e×(B+H−e)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

ry=H×e3+e×(B−e)312+e×H×(B−e)B+H−e×B22e×(B+H−e)Pierwiastek kwadratowy ze stosunku geometrycznego momentu bezwładności do pola, dla tej samej osi.

xG=H×e+B2−e22×(B+H−e)Środek ciężkości pól składowych; początek w dolnym lewym narożu obrysu.

yG=H2+e×(B−e)2×(B+H−e)Środek ciężkości pól składowych; początek w dolnym lewym narożu obrysu.

Ixy=−B×H×e×(B−e)×(H−e)4×(B+H−e)Pełne ramię pionowe i wystająca część ramienia poziomego, liczone tylko raz; x i y nie są osiami głównymi.

  • b, h: pozioma szerokość i pionowa wysokość pełnego prostokąta, w m (SI) lub mm.
  • B, H: zewnętrzne wymiary poziomy i pionowy profili o prostokątnych ściankach, w m (SI) lub mm.
  • D: średnica pełnego koła lub średnica zewnętrzna rury okrągłej, w m (SI) lub mm.
  • e: promieniowa grubość rury okrągłej lub stała grubość ścianek rury prostokątnej i kątownika, w m (SI) lub mm.
  • tw: grubość środnika, w m (SI) lub mm.
  • tf: grubość każdej występującej półki, w m (SI) lub mm.
  • G: środek ciężkości przekroju, geometryczny punkt odniesienia bez własnej jednostki.
  • xG, yG: odległości od G do zewnętrznych krawędzi lewej i dolnej, w m (SI) lub mm.
  • x, y: osie centralne, odpowiednio pozioma w prawo i pionowa w górę; współrzędne na tych osiach są w m (SI) lub mm.
  • A: pole materiału przekroju, w m2 (SI) lub mm2.
  • Iₓ, Iᵧ: geometryczne momenty bezwładności względem x i y, w m4 (SI) lub mm4.
  • Wₓ, Wᵧ: sprężyste wskaźniki wytrzymałości, gdy dwa przeciwległe włókna są w tej samej odległości od osi, w m3 (SI) lub mm3; jest to właściwość geometryczna przekroju.
  • Wₓ,haut i Wₓ,bas: wskaźniki związane z górną i dolną krawędzią, w m3 (SI) lub mm3.
  • Wᵧ,gauche i Wᵧ,droite: wskaźniki związane z lewą i prawą krawędzią, w m3 (SI) lub mm3.
  • rₓ, rᵧ: promienie bezwładności dla tych samych osi, w m (SI) lub mm.
  • Iₓᵧ: centralny moment dewiacji kątownika, w m4 (SI) lub mm4, zgodnie z konwencją całki z iloczynu współrzędnych względem G, bez dodanego znaku minus.
  • π: stała koła, bezwymiarowa.

Dopuszczalne wymiary i orientacja

Uwzględniono wszystkie osiem kształtów geometrycznych dostępnych w kalkulatorze: prostokąt, koło, dwa profile zamknięte, I/H, U, T i L. Wymiary opisują kształty idealne; tabela nie podaje właściwości z katalogu profili handlowych.

ProfilWarunki ścisłeModel geometryczny
Prostokąt pełnyb > 0 ; h > 0Przekrój pełny, b poziomo i h pionowo.
Koło pełneD > 0Pełne koło; D oznacza średnicę.
Rura okrągłaD > 0 ; 0 < 2e < DWspółśrodkowy otwór o ściśle dodatniej średnicy D − 2e.
Rura prostokątnaB > 0 ; H > 0 ; e > 0 ; 2e < min(B, H)Wyśrodkowany otwór o wymiarach B − 2e i H − 2e.
Profil I/HB > 0 ; H > 0 ; 0 < tw < B ; 0 < 2tf < HŚrodnik pośrodku, dwie półki o tej samej szerokości i grubości.
Profil UB > 0 ; H > 0 ; 0 < tw < B ; 0 < 2tf < HŚrodnik po lewej, otwarcie po prawej, identyczne półki.
Profil TB > 0 ; H > 0 ; 0 < tw < B ; 0 < tf < HJedna półka u góry i wyśrodkowany środnik poniżej.
Kątownik LB > 0 ; H > 0 ; 0 < e < min(B, H)Ramię pionowe po lewej i ramię poziome na dole.

Kalkulator przelicza jednostki, a następnie sprawdza, czy wymiary są skończone i ściśle dodatnie oraz czy spełniają ostre nierówności z tabeli dla wybranego przekroju. Grubość osiągająca wskazaną granicę blokuje wyniki do czasu poprawienia danych. Kontrole dotyczą geometrii idealizowanej, a nie wytrzymałości ani stateczności rzeczywistego profilu. Engineering Statics objaśnia proste kształty i ich składanie. Engineering Statics — Moments of Inertia of Common Shapes, rozdział 10.2 ; Engineering Statics — Composite Shapes, rozdział 10.4.

Którego wskaźnika wytrzymałości użyć dla danego włókna?

Symetria decyduje o tym, czy odległości do obu skrajnych włókien są jednakowe. Duży geometryczny moment bezwładności sam w sobie nie oznacza dopuszczalnej nośności: nadal trzeba przeanalizować obciążenia, materiał i zjawiska utraty stateczności.

PrzekrójŚrodek ciężkości i osieInterpretacja wskaźników wytrzymałości
Prostokąt, koło, rury i I/HG w środku; x i y są osiami głównymiJeden wskaźnik wytrzymałości dla każdej osi wystarcza dla obu przeciwległych włókien.
Profil UyG=H/2; xG przesunięte w stronę środnikaWₓ jest wspólny dla góry i dołu; przy zginaniu względem y należy rozróżnić stronę lewą i prawą.
Profil TxG=B/2; yG przesunięte w stronę półkiWᵧ jest wspólny dla obu stron; przy zginaniu względem x należy rozróżnić górę i dół.
Kątownik LG przesunięte; x i y nie są osiami głównymiCztery stosunki I/c i moment dewiacji Iₓᵧ; nadal wymagana jest analiza zginania niesymetrycznego.
Dowolny rzeczywisty profil handlowyMożliwe promienie przejścia, zaokrąglenia i tolerancjePorównaj z właściwościami podanymi przez producenta, w tych samych jednostkach i dla tych samych osi.

W pierwszych siedmiu modelach x i y są głównymi osiami centralnymi. Przy zginaniu prostym względem jednej z tych osi najbardziej odległe włókno ma najmniejszy wskaźnik wytrzymałości i największą bezwzględną wartość naprężenia dla danego momentu. Dla przekroju L, nawet o równych ramionach, taka bezpośrednia interpretacja w osiach x i y nie jest prawidłowa. MIT OpenCourseWare, Paul A. Lagace — Unit 14: Behavior of General (including Unsymmetric Cross-section) Beams, kurs 16.20, 2002 ; Yongcong Ding i Murty K. S. Madugula — Elastic and Plastic Section Moduli of Steel Angles About Principal Axes, AISC Engineering Journal, 2004.

Rozwiązane przykłady

Przykład 1: Pręt prostokątny ustawiony na krawędzi

Pełny pręt jest ustawiony tak, że jego wysokość jest pionowa. Przykład służy jako referencyjna kontrola liczbowa pozwalająca odróżnić obie osie.

Dane: b=100 mm ; h=200 mm.

Pole i środek ciężkości: A=20 000 mm2.

Centralne momenty bezwładności: Ix=66 666 666,67 mm4 ; Iy=16 666 666,67 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości: Wx=666 666,67 mm3 ; Wy=333 333,33 mm3.

Promienie bezwładności: rx=57,74 mm ; ry=28,87 mm.

Wysokość większa od szerokości wyjaśnia, dlaczego moment bezwładności względem x jest większy. Obie wartości zamieniają się miejscami po obróceniu tego samego przekroju o ćwierć obrotu przy zachowaniu kierunków osi.

Przykład 2: Pełny pręt okrągły

Pełny pręt okrągły ma taki sam rozkład pola względem każdej średnicy. Wyniki dla x i y muszą być jednakowe.

Dane: D=100 mm.

Pole i środek ciężkości: A=7853,98 mm2.

Centralne momenty bezwładności: Ix=4 908 738,52 mm4 ; Iy=4 908 738,52 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości: Wx=98 174,77 mm3 ; Wy=98 174,77 mm3.

Promienie bezwładności: rx=25 mm ; ry=25 mm.

Równość wyników wynika z symetrii koła, niezależnie od wybranego materiału.

Przykład 3: Rura okrągła o stałej grubości ścianki

Grubość jest mierzona promieniowo. Otwór pozostaje współśrodkowy; obie osie centralne mają takie same właściwości.

Dane: D=100 mm ; e=5 mm.

Pole i środek ciężkości: A=1492,26 mm2.

Centralne momenty bezwładności: Ix=1 688 115,18 mm4 ; Iy=1 688 115,18 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości: Wx=33 762,3 mm3 ; Wy=33 762,3 mm3.

Promienie bezwładności: rx=33,63 mm ; ry=33,63 mm.

Otwór zmniejsza pole i momenty bezwładności w porównaniu z pełnym kołem zewnętrznym. Promień bezwładności pozostaje charakterystyczną długością pola, różną od promienia zewnętrznego.

Przykład 4: Rura prostokątna o ostrych narożach

Rura jest modelowana jako cztery ścianki z ostrymi narożami. Obliczenia wykluczają pole centralnego otworu i zachowują początek osi w G.

Dane: B=100 mm ; H=200 mm ; e=5 mm.

Pole i środek ciężkości: A=2900 mm2.

Centralne momenty bezwładności: Ix=15 224 166,67 mm4 ; Iy=5 124 166,67 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości: Wx=152 241,67 mm3 ; Wy=102 483,33 mm3.

Promienie bezwładności: rx=72,45 mm ; ry=42,04 mm.

Wyniki te odpowiadają teoretycznie ostrym narożom; rurę uformowaną z zaokrąglonymi narożami należy porównać z jej danymi produkcyjnymi.

Przykład 5: Idealizowany profil I/H z identycznymi półkami

Profil składa się z dwóch identycznych półek i wyśrodkowanego środnika. Symetria wymusza położenie środka ciężkości w połowie szerokości i wysokości.

Dane: B=100 mm ; H=200 mm ; tw=6 mm ; tf=10 mm.

Pole i środek ciężkości: A=3080 mm2.

Centralne momenty bezwładności: Ix=20 982 666,67 mm4 ; Iy=1 669 906,67 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości: Wx=209 826,67 mm3 ; Wy=33 398,13 mm3.

Promienie bezwładności: rx=82,54 mm ; ry=23,28 mm.

Materiał półek, oddalony od osi x, wnosi duży wkład do momentu bezwładności względem tej osi. Z tego przykładu nie wynika żadne sprawdzenie wytrzymałości ani stateczności.

Przykład 6: Profil U otwarty w prawo

Środnik znajduje się po lewej, a obie półki wystają w prawo. Środek ciężkości zbliża się do tylnej powierzchni środnika.

Dane: B=75 mm ; H=150 mm ; tw=6 mm ; tf=9 mm.

Pole i środek ciężkości: A=2142 mm2 ; xG=24,74 mm ; yG=75 mm.

Centralne momenty bezwładności: Ix=7 868 934 mm4 ; Iy=1 229 313,29 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości: Wx=104 919,12 mm3 ; Wy,gauche=49 681,88 mm3 ; Wy,droite=24 460,88 mm3.

Promienie bezwładności: rx=60,61 mm ; ry=23,96 mm.

Prawa krawędź jest bardziej oddalona od osi y niż lewa, więc jej wskaźnik wytrzymałości jest mniejszy. Wskaźnik względem x jest wspólny dla górnego i dolnego włókna.

Przykład 7: Profil T z górną półką

Półka znajduje się u góry, a środnik jest wyśrodkowany w poziomie. Środek ciężkości przesuwa się w stronę górnej półki.

Dane: B=120 mm ; H=150 mm ; tw=8 mm ; tf=12 mm.

Pole i środek ciężkości: A=2544 mm2 ; xG=60 mm ; yG=111,45 mm.

Centralne momenty bezwładności: Ix=5 284 422,34 mm4 ; Iy=1 733 888 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości: Wx,haut=137 089,76 mm3 ; Wx,bas=47 413,98 mm3 ; Wy=28 898,13 mm3.

Promienie bezwładności: rx=45,58 mm ; ry=26,11 mm.

Dolne włókno jest bardziej oddalone od osi x: jego wskaźnik wytrzymałości jest mniejszy niż dla włókna górnego. Wskaźniki względem y są identyczne po lewej i prawej stronie.

Przykład 8: Kątownik nierównoramienny

Pionowe ramię znajduje się po lewej stronie, a poziome na dole. Nakładanie się obu ramion jest uwzględniane tylko raz; odległości do skrajnych włókien różnią się w obu kierunkach.

Dane : B=100 mm ; H=150 mm ; e=10 mm.

Pole i środek ciężkości : A=2400 mm2 ; xG=23,75 mm ; yG=48,75 mm.

Centralne momenty bezwładności : Ix=5 576 250 mm4 ; Iy=2 026 250 mm4 ; Ixy=−1 968 750 mm4.

Wskaźniki wytrzymałości : Wx,haut=55 074,07 mm3 ; Wx,bas=114 384,62 mm3 ; Wy,gauche=85 315,79 mm3 ; Wy,droite=26 573,77 mm3.

Promienie bezwładności : rx=48,2 mm ; ry=29,06 mm.

Cztery wskaźniki wytrzymałości są geometrycznymi ilorazami I/c. Niezerowy moment dewiacji nie pozwala na ich podstawie samodzielnie wyznaczyć naprężenia M/W dla momentu działającego wokół x lub y; konieczna jest analiza zginania niesymetrycznego.

Założenia i ograniczenia

Geometria idealna: przekrój jednorodny i ciągły, proste ścianki, stałe grubości mierzone prostopadle do powierzchni. Pominięto wyokrąglenia, fazy, promienie przejść, promienie naroży, spoiny, otwory, korozję, wady i tolerancje. Rura prostokątna jest modelowana z ostrymi narożami. Profil I/H ma wyśrodkowany środnik i dwie identyczne półki; profil U ma dwie identyczne półki. Wartości katalogowe mogą więc być inne.

Poprawność danych wejściowych: jedyne zadeklarowane granice liczbowe to min=0 i brak stałej granicy górnej. Nie wymuszają one ani ścisłej dodatniości, ani zależności między grubościami a wymiarami zewnętrznymi. Nie dodano żadnych kontroli warunkowych, dodatkowych właściwości walidacji ani automatycznego ograniczania wymiarów. Warunki z tabeli muszą być spełnione przed jakąkolwiek interpretacją, nawet jeśli kalkulator wyświetla wartości.

Kątownik L: moment dewiacji Iₓᵧ jest niezerowy dla przyjętych osi poziomej i pionowej. Cztery wyświetlane wskaźniki są geometrycznymi stosunkami momentu bezwładności przekroju do odległości od skrajnego włókna. Nie są to ani wskaźniki plastyczne, ani wskaźniki względem osi głównych. Dla momentu przyłożonego względem x lub y naprężenie na ogół zależy od Iₓ, Iᵧ i Iₓᵧ: bezpośrednie stosowanie naprężenia M/W jest błędne. Należy rozwiązać zagadnienie zginania niesymetrycznego lub przekształcić siły wewnętrzne i momenty bezwładności do osi głównych, a następnie znaleźć skrajne naprężenia na obwodzie. Promienie rₓ i rᵧ przekroju L także nie są maksymalnym i minimalnym głównym promieniem bezwładności.

Zakres obliczeń: podawane są wyłącznie właściwości geometryczne przekroju brutto. Kalkulator nie wyznacza naprężenia dopuszczalnego, maksymalnego obciążenia, plastycznego wskaźnika wytrzymałości ani właściwości przekroju efektywnego. Nie sprawdza wyboczenia, lokalnej utraty stateczności ścianek, zwichrzenia, ścinania ani zmęczenia. Środek ścinania i skręcanie nie są obliczane; w przekrojach otwartych położenie obciążenia może również powodować skręcanie. Sumy geometrycznych momentów bezwładności względem x i y nie należy utożsamiać ze stałą skręcania przekroju niekołowego.

Rysunki: schematy są stałymi widokami poglądowymi i nie zmieniają wymiarów wraz z danymi. Narysowane położenie G jest orientacyjne; wiążące są jego współrzędne liczbowe, jeżeli są wyświetlane. Wymiary używają tych samych symboli co pola, a ich etykiety liczbowe są powiązane z danymi wejściowymi.

Dokładność: przeliczenia jednostek poprzedzają obliczenia, a wzory są obliczane w jednostkach SI. Zaokrąglany jest jedynie wynik wyświetlany, do najwyżej dwóch miejsc po przecinku. Przy bardzo dużych różnicach wymiarów nadal możliwa jest utrata dokładności numerycznej; weryfikacja wymiarowania wymaga odpowiedniego narzędzia i dokładnych właściwości profilu.

Częste błędy

Zamiana szerokości i wysokości bez zamiany osi: Iₓ silnie zależy od wysokości, a Iᵧ od szerokości. Obrócenie profilu zmienia osie odniesienia.

Mylenie promienia ze średnicą: pole D przyjmuje średnicę. Dla rury średnicę wewnętrzną uzyskuje się przez odjęcie dwukrotnej grubości promieniowej ścianki.

Wprowadzanie wysokości środnika w świetle jako H: H zawsze oznacza całkowitą wysokość wraz z półkami. Wysokość w świetle jest wyznaczana we wzorze.

Podwójne liczenie połączenia: części przekrojów U, T i L są składane bez nakładania. Kwadrat wspólny dla obu ramion kątownika liczy się tylko raz.

Sumowanie wyłącznie własnych momentów bezwładności: przesunięty prostokąt wnosi również składnik przeniesienia do osi przechodzącej przez G. Pominięcie go zniekształca zwłaszcza wyniki dla U, T i L.

Przyjmowanie zawsze H/2 lub B/2 jako odległości do skrajnego włókna: te odległości nie są właściwe w kierunku niesymetrycznym U, T lub L. Użyj współrzędnych G i właściwego włókna.

Przeliczanie mm4 tak jak mm: współczynnik przeliczenia długości podnosi się do czwartej potęgi dla geometrycznego momentu bezwładności i do trzeciej dla wskaźnika wytrzymałości. Użyj selektorów jednostek.

Mylenie sprężystego wskaźnika wytrzymałości przekroju z modułem Younga: W jest wielkością geometryczną wyrażaną w jednostkach długości do sześcianu; moduł Younga jest właściwością materiału wyrażaną w jednostkach ciśnienia.

Traktowanie wyświetlonej wartości jako potwierdzenia poprawności: skończony wynik może pochodzić z grubości niezgodnych z wybranym profilem. Sprawdź nierówności geometryczne i, dla L, metodę analizy zginania.

Często zadawane pytania

Czy wyświetlany wskaźnik wytrzymałości jest plastyczny?

Nie. Obliczenia wykorzystują geometryczny moment bezwładności i odległość do skrajnego włókna. Wskaźnik plastyczny opiera się na innym rozkładzie naprężeń i plastycznej osi obojętnej; nie jest tutaj podawany.

Jak zdefiniowano x, y i środek ciężkości?

x jest osią poziomą, y pionową, a obie osie obliczeniowe przecinają się w G. Dla U, T i L współrzędną xG mierzy się od zewnętrznej lewej krawędzi, a yG od dolnej krawędzi. Te współrzędne położenia nie oznaczają, że momenty są obliczane względem krawędzi.

Dlaczego przekroje U i T mają kilka wskaźników wytrzymałości dla tej samej osi?

W kierunku niesymetrycznym środek ciężkości nie leży w połowie odległości między dwoma włóknami. Podzielenie tego samego geometrycznego momentu bezwładności przez dwie różne odległości daje dwa wskaźniki wytrzymałości. Dla U rozróżnia się lewą i prawą krawędź względem y, a dla T — górną i dolną względem x.

Czy dla kątownika L mogę bezpośrednio użyć M/W?

Nie w ogólnym przypadku dla osi poziomej i pionowej przyjętych na tej stronie. Niezerowy moment dewiacji sprzęga oba kierunki. Wyświetlane wskaźniki I/c pozostają stosunkami geometrycznymi; obliczenie naprężeń wymaga analizy zginania niesymetrycznego lub użycia osi głównych, nawet gdy oba ramiona mają tę samą długość.

Dlaczego wyniki różnią się od katalogu profili?

Promienie wewnętrzne, wyokrąglenia, zaokrąglone końce ramion, zmiany grubości i przyjęte osie rzeczywistego profilu wpływają na jego właściwości. Ta strona oblicza idealne kształty z ostrymi narożami. Dla produktu handlowego sprawdź dokładne wymiary i użyj certyfikowanych właściwości do wymiarowania.

Czy kalkulator blokuje wszystkie niemożliwe grubości?

Nie. Kontrakt pozwala ustalić stałe granice liczbowe dla każdego pola, ale nie przewiduje walidacji warunkowej między kilkoma polami. Zadeklarowane granice wykluczają wartości ujemne; zerowe wymiary oraz zależności między grubościami i wymiarami nadal trzeba sprawdzić na podstawie tabeli. Wynik liczbowy nie gwarantuje poprawności przekroju.