Wytrzymałość materiałów i wymiarowanie
Siła tarcia: obliczenia statyczne i kinetyczne
Oblicz tarcie poślizgowe lub granicę tarcia statycznego, ze schematem, przykładami rozwiązanymi krok po kroku i tabelą współczynników według materiału.
Siła tarcia: obliczenia statyczne i kinetyczne
Bezwymiarowy, μₖ ≥ 0. Zobacz tabelę współczynników poniżej.
Siła, nie masa. Na podłożu poziomym: N = m × g.
Wartości początkowe są przykładami.
Wyniki
Podstawienie w jednostkach SI
• Styk suchy, bez smarowania ani znacznej wilgoci.
Schemat siły tarcia
Szacowany czas czytania : 6 min · 1044 słów
Szczegóły obliczeń
Zastosowanie do wartości wprowadzonych powyżej.
Czym jest siła tarcia?
Siła tarcia jest styczna do powierzchni styku i przeciwdziała względnemu poślizgowi lub tendencji do niego. Model Coulomba wiąże ją za pomocą bezwymiarowego współczynnika z reakcją normalną, czyli siłą dociskającą powierzchnie do siebie. Podczas poślizgu współczynnik kinetyczny pozwala oszacować wartość siły oporu. Przed poślizgiem iloczyn współczynnika statycznego i siły normalnej stanowi tylko granicę: rzeczywista siła dostosowuje się do równowagi. Reakcję normalną trzeba wyznaczyć wraz z innymi siłami; jest równa ciężarowi tylko w szczególnych warunkach.
Wzory na siłę tarcia
Należy rozróżnić dwa stany zależnie od tego, czy w styku występuje poślizg:
(ustalony poślizg)
(w spoczynku)
(równia nachylona pod kątem θ)
- Fₖ: tarcie kinetyczne w niutonach (N)
- |Fₛ|: wartość siły tarcia statycznego w N
- Fₛ,max: maksymalna wartość tarcia statycznego przed poślizgiem w N
- μₖ, μₛ: bezwymiarowe współczynniki tarcia kinetycznego i statycznego
- N: reakcja normalna w N. Na podłożu poziomym bez innej siły pionowej
- m: masa obiektu w kilogramach (kg)
- g: przyspieszenie ziemskie w ;
- θ: kąt nachylenia płaszczyzny do poziomu w stopniach (°) lub radianach (rad)
Tarcie statyczne czy kinetyczne: jaka jest różnica?
Porównanie dwóch stanów modelu Coulomba: styk bez poślizgu i styk z poślizgiem. Tabela porównuje ich sytuację, siłę i współczynnik.
| Kryterium | Statyczne | Kinetyczna |
|---|---|---|
| Sytuacja | Brak poślizgu | Trwający poślizg |
| Wartość | Zmienna, od 0 do | Stała, |
| Współczynnik | μₛ, zazwyczaj wyższy | μₖ, zazwyczaj |
| Kierunek | Przeciwny do tendencji do poślizgu | Przeciwny do ruchu względnego |
| Pole styku | Bez wpływu w modelu Coulomba | Bez wpływu w modelu Coulomba |
Osiągnięcie granicy statycznej nie daje zatem siły tarcia poślizgowego: jest to próg bezpośrednio poprzedzający poślizg. Po ustaleniu ruchu używa się μₖ. OpenStax, University Physics, §6.2.
Orientacyjne współczynniki: dwanaście styków i stanów powierzchni
Wartości dydaktyczne dla poniższych styków stali, drewna, gumy, PTFE, obuwia i lodu. Warianty suche, mokre lub olejone rozdzielono tam, gdzie określa je źródło. Współczynniki są bezwymiarowe; nie stanowią gwarantowanych specyfikacji materiału.
| Para materiałów | Warunek podany w źródle | μₛ | μₖ |
|---|---|---|---|
| Stal po stali | Suchy | 0,6 | 0,3 |
| Stal po stali | Olejony | 0,05 | 0,03 |
| Drewno po drewnie | Stan nieokreślony | 0,5 | 0,3 |
| Guma po betonie | Suchy beton | 1,0 | 0,7 |
| Guma po betonie | Mokry beton | 0,5 do 0,7 | 0,3 do 0,5 |
| Woskowane drewno po śniegu | Mokry śnieg | 0,14 | 0,1 |
| Metal po drewnie | Metal i stan nieokreślone | 0,5 | 0,3 |
| PTFE po stali | Stan nieokreślony | 0,04 | 0,04 |
| Obuwie po drewnie | Podeszwa nieokreślona | 0,9 | 0,7 |
| Obuwie po lodzie | Podeszwa nieokreślona | 0,1 | 0,05 |
| Lód po lodzie | Temperatura nieokreślona | 0,1 | 0,03 |
| Stal po lodzie | Temperatura nieokreślona | 0,04 | 0,02 |
Źródło: OpenStax, tabela 6.1. Gatunek, chropowatość, prędkość, ciśnienie i temperatura nie zawsze są określone; „stan nieokreślony” nie oznacza „suchy”. Wiersze dotyczące powierzchni olejonych nie opisują smarowania hydrodynamicznego. Współczynniki w zadaniach są założeniami. OpenStax, University Physics, §6.2.
Rozwiązane przykłady
Przykład 1: skrzynia na podłożu poziomym
Współczynnik przyjęto na potrzeby tego ćwiczenia, bez wskazywania materiału. Podłoże jest poziome i nie działa żadna inna siła pionowa. Pozioma siła pchająca równoważy tarcie podczas ruchu ze stałą prędkością, bez przyspieszenia.
, , : ; .
Przykład 2: skrzynia na równi pochyłej
Skrzynia pozostaje w spoczynku, jeżeli składowa ciężaru równoległa do równi nie przekracza granicznej siły tarcia statycznego. Współczynnik jest założeniem ćwiczenia; rzeczywista siła tarcia statycznego równoważy wtedy tę składową, nie osiągając koniecznie swojej wartości maksymalnej.
, , , : ; ; mg .
167,8 N < 184,4 N: skrzynia pozostaje nieruchoma. Ześlizgnęłaby się, gdyby tan θ > μₛ, czyli powyżej około 21,8°.
Przykład 3: wyznaczanie współczynnika μₖ
Idealna próba polega na ciągnięciu poziomą siłą ze stałą prędkością, bez innych oporów wzdłuż kierunku ruchu. Pomiar daje wówczas siłę tarcia kinetycznego; jej stosunek do siły reakcji normalnej pozwala oszacować współczynnik właściwy dla warunków tego styku.
, , : ; .
Założenia i ograniczenia modelu
• Styk suchy, bez smarowania ani znacznej wilgoci.
• Stały współczynnik: pomija się wpływ prędkości, temperatury i zużycia.
• Siła tarcia niezależna od pozornej powierzchni styku.
• Dodatnia lub zerowa reakcja normalna podana przez użytkownika. Kalkulator nie wyznacza jej z innych sił.
• Bez symulacji przejścia między tarciem statycznym a kinetycznym.
Przy krytycznym wymiarowaniu (hamowanie, bezpieczeństwo) opieraj się na pomiarach i normach, nie tylko na tym modelu.
Częste błędy, których należy unikać
• Wpisywanie masy zamiast siły. Najpierw pomnóż przez g: 20 kg odpowiada około 196 N.
• Przyjmowanie N = ciężar na równi pochyłej. Przy spełnieniu zwykłych założeń potrzeba .
• Mylenie μₛ i μₖ. Używaj μₛ, aby sprawdzić, czy ruch się zacznie, a μₖ, gdy występuje poślizg.
• Przyjmowanie jako rzeczywistej siły w spoczynku. Jest to maksimum; rzeczywista siła dostosowuje się do obciążenia.
Często zadawane pytania
Czy reakcja normalna jest zawsze równa ciężarowi?
Nie, tylko na powierzchni poziomej bez innej siły pionowej ani przyspieszenia. Ukośne ciągnięcie lub nachylenie zmienia N.
Czy współczynnik tarcia może przekraczać 1?
Tak. To stosunek sił, nie sprawność. Niektóre gumy na betonie przekraczają 1.
Czy tarcie zależy od powierzchni styku?
W modelu Coulomba nie: liczy się tylko siła normalna. Rzeczywiste odchylenia wynikają głównie z materiałów i stanu powierzchni.
Jak wyznaczyć μₖ doświadczalnie?
Ciągnij blok ze stałą prędkością, mierząc siłę, a następnie podziel ją przez N (przykład 3), lub nachylaj płaszczyznę do wystąpienia poślizgu: .
Jaka jest jednostka siły tarcia?
Niuton (N), jak dla każdej siły. Aby przeliczyć wynik na kgf, podziel przez 9,81.
Dlaczego μₖ jest często mniejsze niż μₛ?
Po rozpoczęciu ruchu nierówności powierzchni słabiej się zazębiają: dlatego do dalszego poślizgu potrzeba zazwyczaj mniejszej siły niż do jego rozpoczęcia.